Anty-Aging. Część 3: Cud natury – przeciwutleniacze, które odmłodzą Twój organizm

Każdego dnia nasze ciało jest wystawione na miliony ataków. Wolne rodniki atakują błony komórkowe i jądro komórkowe, uszkadzając w ten sposób materiał genetyczny. Możesz się ochronić przed tymi czynnikami – za pomocą pożywienia bogatego w antyoksydanty. Nie tylko utrzymują one komórki Twojego organizmu w stanie zdrowia, lecz zapobiegają również licznym chorobom.

Układ odpornościowy jest Twoim ważnym partnerem w radzeniu sobie z wolnymi rodnikami przez organizm. Jednakże nie sam tylko system immunologiczny decyduje o tym, z jaką siłą Twój organizm stawi czoła zagrożeniu. Także sposób odżywiania może postawić zaporę na drodze uszkadzającym komórki wolnym rodnikom. Substancje obronne dla organizmu pobierasz z pożywienia – albo i nie, jeśli jesz tylko fastfoody, pizzę i słodycze.

Jeżeli jednak Twoja dieta jest zbilansowana, dostarczasz antyoksydanty. Substancje te zaopatrują Twój organizm w wolne elektrony, których tak bardzo pożądają wolne rodniki. Jeżeli nawet ciągle jeszcze w organizmie przeważa liczba wolnych rodników nad antyoksydantami, nie jest to już tak bardzo niebezpieczne. Antyoksydanty muszą mianowicie oddać więcej niż jeden elektron, mimo to nie wyruszają od razu na poszukiwanie nowego elektronu. Pozostają niekompletne, przerywając reakcję łańcuchową.

Substancje odżywcze, które chronią Cię przed wolnymi rodnikami

Istnieje wiele substancji odżywczych, które mogą wykazywać zdolności antyoksydacyjne. Należą do nich:

  • Witamina A, spełnia klasyczne zadania antyoksydacyjne, ponadto chroni komórkę w fazie jej wzrostu i dojrzewania. W ten sposób witamina A zapobiega powstawaniu raka.

  • Witamina C, chroni jądro komórkowe i samą komórkę. W wodnym środowisku komórki jest najważniejszym przeciwutleniaczem. Ponadto jest w stanie naprawić witaminę E po reakcji z wolnym rodnikiem i przywrócić jej sprawność.

  • Witamina E, odpowiada za zewnętrzną ochronę komórki. Ponadto chroni kwasy tłuszczowe przed wolnymi rodnikami.

  • Beta-karoten, jest prekursorem witaminy A. To szczególny przeciwutleniacz, gdyż jako jedyny potrafi unieszkodliwić tlen w stanie singletowym. A jest to szczególnie agresywny związek tlenowy. Przez promieniowanie ultrafioletowe zostaje naładowany energią i może spowodować uszkodzenie skóry.

  • Selen i cynk, są pierwiastkami śladowymi. Działają jako system ochrony wytworzony przez sam organizm. Chronią go przed wolnymi rodnikami powstającymi podczas przemiany materii. Selen ma jeszcze drugie zadanie: wspiera witaminę C w funkcjach ochronnych komórki.

  • Wtórne substancje roślinne zawarte w pożywieniu – wyróżnia się ich około 10 000. Naukowcy długo nie byli w stanie odkryć, dlaczego rośliny produkują te substancje. Wydawało się, że nie pełnią żadnej roli. Dopiero teraz wiemy, że substancje te pełnią kluczową rolę: mianowicie chronią roślinę. Niektóre odstraszają szkodniki brzydkim zapachem, inne służą jako regulator wzrostu, chronią przed chorobami, czy dostarczają barwnik. Także w ludzkim organizmie są istotne: wykazują bowiem działanie antyoksydacyjne, ponadto „podkręcają” przemianę materii i wspierają układ odpornościowy.

Wolne rodniki – co to właściwie takiego?

Wolne rodniki to substancje podobne do normalnego tlenu. Tyle, że brakuje im jednego elektronu. W efekcie powstaje cząsteczka tlenu, która bardzo łatwo reaguje. Taka cząsteczka tlenu dąży zawsze do tego, aby skądś podkraść brakujący elektron. A ma do tego wiele możliwości. Białka i tłuszcze służą jako dostawca elektronu dokładnie tak samo, jak molekuły wbudowane już w błony komórkowe czy jądra komórek. Zagrożona jest również tkanka łączna, insulina czy lipidy krwi; z nich wolne rodniki także pobierają elektrony.

Nie przed wszystkimi wolnymi rodnikami Twój organizm może się obronić

Twój organizm może poradzić sobie z pewną określoną liczbą wolnych rodników. W tym celu system immunologiczny wyposażony został w różne mechanizmy obronne. Ich wydajność jest jednak ograniczona. W dzisiejszych czasach dochodzą do tego czynniki ryzyka, wpływające na liczbę wolnych rodników. Mogą to być

  • promieniowanie ultrafioletowe,

  • zanieczyszczenie powietrza,

  • substancje szkodliwe w wodzie i pożywieniu,

  • palenie papierosów,

  • leki,

  • stres.

W jaki sposób wolne rodniki szkodzą Twojemu zdrowiu?

W miejscu utraconego elektronu powstaje stres oksydacyjny, co jest szkodliwym skutkiem oddziaływania tlenu. Jest to ten sam proces, który powoduje brązowienie przekrojonego jabłka czy jełczenie masła. Ponadto w wyniku kradzieży elektronu powstaje znowu molekuła, która ma o jeden elektron za mało. Próbuje ona pozyskać skądś elektron. Tak rozpoczyna się reakcja łańcuchowa, w której cząsteczki w organizmie nawzajem się okradają i sobie szkodzą.

Skutki oddziaływania wolnych rodników są dla Twojego zdrowia poważne. Może rozwinąć się rak, ale również choroby przewlekłe, jak:

  • choroba Alzheimera,

  • choroba Parkinsona,

  • reumatyzm,

  • astma,

  • cukrzyca.

Objaśnienia pojęć:

  • antyoksydacyjny = hamujący wytwarzanie, względnie działanie wolnych rodników

  • antykancerogenny = obniżający ryzyko powstania raka

  • antymikrobiologiczny = chroniący przed zakażeniem wirusami, bakteriami i grzybami

  • immunomodulujący = wzmacniający układ odpornościowy

Najważniejsze witaminy i substancje mineralne o działaniu antyoksydacyjnym

Antyoksydanty

Występowanie

Uwaga!

Witamina A, beta-karoten

wątroba, mleko, ser żółty

ciemnozielone, żółte i pomarańczowe warzywa, owoce (np. morela, mango)

Gotowanie i długie leżenie rozdrobnionych produktów żywnościowych w kuchni zmniejsza w nich zawartość witamin. Do prawidłowego wchłaniania witamin potrzebna jest odrobina tłuszczu.

Witamina C

owoce, warzywa, ziemniaki

Pozostawianie produktów żywnościowych w wodzie lub na powietrzu zmniejsza zawartość witamin tak samo, jak podgrzewanie.

Witamina E

orzechy i nasiona, oleje roślinne, zboże, przede wszystkim kiełki zbóż

Oleje roślinne powinny być przechowywane w ciemnych butelkach, ponieważ witamina E jest wrażliwa na światło.

Cynk

mięso, ryby, produkty mleczne

Gdy zapotrzebowanie nie może zostać pokryte z pożywienia: przez dłuższy czas przyjmować tylko pod kontrolą lekarza.

Selen

ryby, mięso, podroby, orzechy

Gdy zapotrzebowanie nie może zostać pokryte z pożywienia: przez dłuższy czas przyjmować tylko pod kontrolą lekarza. Nadmiar selenu jest szkodliwy.

Najważniejsze wtórne substancje roślinne i ich działanie

Nazwa

Występowanie

Działanie

Karotenoidy, np. beta-karoten

Ksantofile

żółto-pomarańczowe owoce lub warzywa, jak morele czy marchew,

zielone warzywa liściaste, jak szpinak czy jarmuż

antyoksydacyjne, antykancerogenne, immunomodulujące

Fitosteryny, np. beta-sitosteryna

nasiona i oleje roślinne

obniża poziom cholesterolu

Saponiny, np. goryczka

rośliny strączkowe, ciecierzyca, ziarna soi

antykancerogenne, antymikrobiologiczne, obniżające poziom cholesterolu, immunomodulujące

Glukozynolaty,

np. indocyjanina, tiocyjanian, izotiocyjanian,

gorczyca, chrzan, kalarepa

antykancerogenne, antymikrobiologiczne

Polifenole,

np. kwasy fenolowe, flawonoidy

warstwa zewnętrzna owoców, warzyw, całych ziaren zbóż

antykancerogenne, antymikrobiologiczne, immunomodulujące, antyoksydacyjne, hamująco na procesy zapalne

Inhibitory proteazy,

np. enzymy hamujące rozpad białka roślinnego

rośliny strączkowe, zboża

antykancerogenne, antyoksydacyjne, wpływają na poziom cukru we krwi

Monoterpeny, substancje aromatyczne, np. mentol lub olejek cytrusowy

mięta pieprzowa, owoce cytrusowe

antykancerogenne

Fitoestrogeny,

np. izoflawonoidy, lignany

ziarno soi, produkty pełnoziarniste, nasiona lnu

antykancerogenne, antyoksydacyjne

Sulfidy,

np. substancje zawierające siarkę

rośliny cebulkowe, czosnek

antykancerogenne, antymikrobiologiczne, immunomodulujące, antyoksydacyjne, hamująco na procesy zapalne, wpływ na ciśnienie krwi

Lektyny

rośliny strączkowe, produkty zbożowe

Obniżanie poziomu cukru we krwi

A już za tydzień, w kolejnej części cyklu Anty-Aging test, dzięki któremu każdy będzie mógł określić swój wiek biologiczny.

Dr med. Michael Spitzbart

Zaloguj się, aby dodać komentarz

Nie masz konta? Zarejestruj się »

Zobacz także

Zdrowe plecy dzięki „super jedzeniu”

Pobierz »

Chora tarczyca – jak samodzielnie rozpoznać problem i świadomie wybrać leczenie

Pobierz »

Polecane artykuły